Rejestr dłużników: jakie są w Polsce, kto tam trafia i jak sprawdzić firmę za darmo

Trzy rodzaje „rejestru dłużników" w Polsce

1. Biura informacji gospodarczej (BIG)

Pięć prywatnych spółek działających na podstawie ustawy z 9 kwietnia 2010 r.: Krajowy Rejestr Długów BIG, BIG InfoMonitor, ERIF BIG, Krajowe Biuro Informacji Gospodarczej (KBIG) i Krajowa Informacja Długów Telekomunikacyjnych (KIDT). Zbierają informacje o zaległościach zgłaszane przez wierzycieli: firmy, banki, operatorów, gminy, a od 2010 roku także osoby fizyczne z tytułem wykonawczym. Każde biuro ma osobną bazę. Dostęp do raportu o firmie wymaga umowy z biurem; szczegóły w tekstach o raporcie KRD i raporcie BIG InfoMonitor.

2. Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ)

Publiczny rejestr prowadzony przez Ministra Sprawiedliwości, działa od 1 grudnia 2021 r. i zastąpił Rejestr Dłużników Niewypłacalnych z KRS. Jest bezpłatny i dostępny dla każdego bez rejestracji. Zawiera postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne, dłużników, wobec których egzekucja została umorzona z powodu bezskuteczności, oraz dłużników alimentacyjnych z zaległością powyżej 6 miesięcy. To najpoważniejsze sygnały, jakie można znaleźć o firmie, dlatego umorzoną egzekucję w KRZ traktujemy jako sygnał krytyczny.

3. Biuro Informacji Kredytowej (BIK)

Nie jest rejestrem dłużników, choć często tak się o nim mówi. Gromadzi historię wszystkich zobowiązań kredytowych, dobrych i złych, przekazywaną przez banki i firmy pożyczkowe. Cudzej firmy nie sprawdzisz w nim bez jej zgody. Więcej w tekście o wpisie w BIK.

Osobną kategorią są giełdy wierzytelności, czyli serwisy z ogłoszeniami o sprzedaży długów. Nie są rejestrami w rozumieniu ustawy; publikacja tam podlega ogólnym zasadom ochrony danych i prawa cywilnego.

Kto trafia do rejestru dłużników

• Do BIG: przedsiębiorca z zaległością co najmniej 500 zł, wymagalną od 30 dni, po wezwaniu z miesięcznym wyprzedzeniem (konsument: od 200 zł). Wpis zależy od tego, czy wierzyciel ma umowę z biurem i zdecyduje się zgłosić. Warunki opisaliśmy przy wpisie w KRD.
• Do KRZ: z mocy prawa, na podstawie postanowień sądu i komornika. Nikt tu nie „zgłasza", wpis jest skutkiem postępowania.
• Do BIK: każdy, kto ma kredyt, od pierwszego dnia; negatywna informacja zostaje bez zgody po opóźnieniu ponad 60 dni.

Dlaczego „nie ma w rejestrze" nie znaczy „płaci"

Większość zaległości między firmami nigdy nie trafia do żadnego biura: wierzyciel nie ma umowy, nie dopełnia procedury albo woli nie zaogniać relacji. KRZ z kolei pokazuje dopiero to, co przeszło przez sąd lub komornika, czyli końcówkę problemu. Między „zaczął płacić po terminie" a „umorzona egzekucja" mija zwykle wiele miesięcy, w których żaden rejestr nic nie pokazuje.

Ten odcinek próbuje wypełnić BigDebt: baza doświadczeń płatniczych zgłaszanych przez wierzycieli, prowadzona przez DebtStrike do celów analityczno-statystycznych. BigDebt nie jest biurem informacji gospodarczej ani rejestrem dłużników, nie stosuje procedury z ustawy z 2010 r. i jedno zgłoszenie o niczym nie przesądza; pokazuje sygnał, że ktoś doświadczył opóźnienia, i to jest jego jedyna rola.

Jak sprawdzić firmę w rejestrach za darmo

• Krajowy Rejestr Zadłużonych (krz.ms.gov.pl): po NIP lub KRS, bez konta.
• KRS (ekrs.ms.gov.pl): odpis aktualny i pełny, sprawozdania finansowe w Repozytorium Dokumentów Finansowych.
• Wykaz podatników VAT (podatki.gov.pl): status i rachunki rozliczeniowe.
• CEIDG: dla jednoosobowych działalności.

Cztery serwisy, cztery formularze, każdy z innym identyfikatorem. Bezpłatne sprawdzenie na stronie Sprawdź firmę odczytuje je za jednym razem po NIP i od razu mówi, czy firma ma komornika albo postępowanie w KRZ. Pełny raport kontrahenta dodaje sprawozdania, wskaźniki i ocenę 0–100.

Materiał informacyjno-edukacyjny, nie porada prawna. Nazwy biur i rejestrów użyte wyłącznie w celu identyfikacji ich usług.